Edebiyat Yarışmalarına Başvuru Rehberi

Bir yarışmaya eser göndermek, kapıyı çalmak demektir. Kapının üstünde ne yazdığını, yani şartnameyi okumak da başvurunun ilk adımıdır. Bu rehber, 2018’den bu yana edebiyatyarismalari.com’da duyurulan yaklaşık iki bin yarışmanın şartnamelerine ve yayımlanmış ödül gerekçelerine dayanır. Aşağıda şartnamelerde en sık karşılaşılan kuralları, ardından jürilerin eserde neye baktığını bulacaksınız.

Başvurmadan önce eserinizi Şartname Uygunluk Kontrolü ile deneyebilirsiniz. Açık yarışmaları türüne göre görmek için hikaye yarışmaları ve şiir yarışmaları sayfalarına, tamamı için tüm kategorilere bakabilirsiniz.

Şartnamelerde en sık geçen sekiz kural

1. Daha önce yayımlanmamış olmalı

Şartnamelerin yaklaşık yüzde 40’ında eserin daha önce yayımlanmamış olması istenir. Burada akla yalnızca kitap gelir, oysa birçok yarışma dergide, gazetede, antolojide ve internette yayımlanmış eseri de yayımlanmış sayar. Instagram’da paylaştığınız bir şiir ya da blogunuza koyduğunuz bir öykü bazı yarışmalarda sizi eleyebilir.

“İlk kitap” yarışmalarında yalnızca eserin değil, sizin de daha önce kitap yayımlamamış olmanız beklenir. Yarışmada “yayımlanmış” kelimesinin ne anlama geldiğini mutlaka okuyun.

2. Biçim: yazı tipi, punto, satır aralığı

Şartnamelerin yaklaşık yüzde 40’ında biçim kuralı vardır: “Times New Roman, 12 punto, 1,5 satır aralığı” gibi. Seçici kurul yüzlerce dosya okur, hepsinin aynı biçimde olması eserlerin adil okunması demektir. Biçime uymayan dosya bazı yarışmalarda okunmadan elenir. Göndermeden önce dosyanızı bir kez de bu gözle açın.

3. Telif hakkı

Şartnamelerin yaklaşık yüzde 31’inde telif maddesi bulunur. Birçok yarışma ödül alan eserleri yayımlama hakkını kendine ayırır, kimi zaman bu hak ödül almayan eserleri de kapsar. Bu çoğu zaman eserinizin okura ulaşması demektir, ama neye “evet” dediğinizi bilmeniz gerekir. Başvuru formunu gönderdiğinizde şartnameyi kabul etmiş sayılırsınız.

4. Daha önce ödül almamış olmalı

Yarışmaların yaklaşık yüzde 28’i eserin daha önce başka bir yarışmada ödül ya da derece almamış olmasını ister. Bazıları eserin aynı anda başka bir yarışmaya gönderilmemiş olmasını da şart koşar. Bir öyküyü aynı ay üç yarışmaya birden göndermeyi düşünüyorsanız üç şartnameyi de bu gözle okuyun.

5. Rumuz

Şartnamelerin yaklaşık dörtte birinde (yüzde 27) rumuz istenir. Rumuz, eserin üstüne gerçek adınız yerine yazdığınız takma addır ve seçici kurulun eseri kimin yazdığını bilmeden okumasını sağlar. Gerçek kimliğiniz ayrı bir zarfta ya da ayrı bir formda kalır. En sık yapılan hata, dosyanın içine ya da dosya adına kendi adını yazmaktır; bu rumuz kuralını bozar ve eserin elenmesine yol açabilir.

6. Sayfa sınırı

Sayfa sınırı koyan yarışmalarda ortanca sınır beş sayfadır. Sınırı bir sayfa aşmak “nasılsa fark etmezler” diye düşünülebilir, ama fark ederler. Sınırın altında kalmak da bazen sorundur: kimi yarışmalar en az uzunluk da belirler. Sayfa sayınızı şartnamede istenen yazı tipi ve puntoyla hesaplayın; başka bir yazı tipinde beş sayfa olan metin, istenen biçimde altı sayfa olabilir.

7. Sözcük sınırı

Sözcük sınırı koyan yarışmalarda ortanca sınır 1.500 sözcüktür. Sayfa yerine sözcük sayan yarışmalar işi kolaylaştırır, çünkü yazı tipi fark etmez. Yine de sayıyı kelime işlemcinizin sayacından kontrol edin ve başlığın sayılıp sayılmadığını şartnameden okuyun.

8. Yapay zekâ

Şartnamesinde yapay zekâdan söz eden yarışma sayısı 2025’te 9 iken 2026’da 33 oldu. Bu maddelerin çoğu yapay zekâyla yazılmış ya da yapay zekâyla büyük ölçüde değiştirilmiş eseri kabul etmez; kimi yarışma bunun için beyan da ister. Kural yeni olduğu için her yarışmada farklı yazılır. Yazarken bir yapay zekâ aracından yardım aldıysanız o yarışmanın bu konuda ne dediğini mutlaka okuyun.

Jüri neye bakıyor?

Bu soruya cevabı biz değil, jüriler yazılı olarak verdi. Aşağıdaki örneklerin hepsi yayımlanmış kaynaklara dayanır.

Ödül gerekçelerinde ne yazıyor?

• Sait Faik Hikâye Armağanı (2025): Yüz kırk beş kitap arasından Burçe Bahadır’ın Şimdi Dönecek Dünya kitabına verilen ödülün gerekçesinde eser “samimi, yaratıcı ve kendine has üslubuyla” tanımlandı. Ödülün yönetmeliği jürinin baştan dikkat edeceği noktaları da yazar: insan ve toplum gerçeklerinin insancıl değerlerle işlenmesi, dil ve anlatım ustalığı, hikâyelerdeki teknik başarı.
• Doğan Hızlan Özel Ödülü (2025): Derya Sönmez’in Öteki Hayvanlar kitabı için jürinin sözü: “kendi dilini bulmuş, sağlam bir kurgu ile üslubu birleştirmiş bir eser”.
• Haldun Taner Öykü Ödülü (2025): Mevsim Yenice’nin Fil Gözü kitabına “kararlı ve özgün dili nedeniyle” verildi. Gerekçede karakter ve durumları kurarken ayrıntıdaki işçilik de öne çıkarıldı.
• Sennur Sezer Emek ve Direniş Ödülleri (2026): Şiir dalında ödül verildi, kazanan dosya için “özgün” denildi ve tekniğin etkili kullanımı ile lirizmden uzaklaşmaması öne çıkarıldı. Öykü dalında ise seçici kurul kararı oy birliğiyle aldı ve ödül verilmedi. Gerekçe: bu yılki değerlendirmelerde yapay zekâyla üretilmiş olabileceğine işaret eden güçlü emarelerle karşılaşılması ve bunun metinlerin özgünlüğünü sağlıklı değerlendirmeyi güçleştirmesi.

Bu gerekçelerde sözcükler tekrar eder: kendine has dil, samimiyet, sağlam kurgu.

Jüri üyeleri ilk kez gönderene ne diyor?

Bilimkurgu Kulübü, 2018’de TBD Bilimkurgu Öykü Yarışması’nın jüri üyelerine tavsiyelerini sormuştu:

• Kadri Kerem Karanfil: Türe farklı bir şey katmaya çalışın. Yerel bir kültürü yansıtan, özgün öyküleri önemsiyor. Gördüğü en büyük hata, sanki Türkiye’de yaşanmıyormuş gibi kurgulanmış, karakterlerine Henry, Mary, George gibi adlar verilmiş öyküler.
• Sinan İpek: “Dil bilgisini asla ihmal etmemelisiniz.” Şartnamede iki bin sözcük sınırı varken kendisinin dört bin sözcüklük bir metin gönderdiğini de itiraf ediyor.
• Orkun Uçar: Jürinin empati kurabileceği bir karakter kurun.
• Murat Başekim: “Okuyun, okuyun, okuyun.”

Kaynak: Bilimkurgu Kulübü, 17 Haziran 2018.

Düzenleyiciler ne yazıyor?

Öğrencilere yönelik Zeynep Cemali Öykü Yarışması’nın seçici kurulu “yetişkin eli değmemiş öyküleri seçmektedir” yazıyor ve Türkçenin doğru ve düzgün kullanılmasını titizlikle gözettiği ölçütlerden biri olarak sayıyor. Yarışma gelen her öyküyü daha önce internette yayımlanıp yayımlanmadığı için de tarıyor; blogda ya da sosyal medyada paylaşılmış metin sayılıyor.

Toparlarsak

Jüriler yazılı olarak üç şeyi söylüyor: kendine has bir dil, samimiyet ve sağlam bir kurgu. Buna şartnameye uymak, dili özenle kullanmak ve metnin gerçekten sizden çıktığını hissettirmek eklenebilir. Hiçbiri sihirli bir formül değil.

Şimdi ne yapmalı?

1. Başvuracağınız yarışmanın şartnamesini baştan sona okuyun, kritik kuralları not edin.
2. Dosyanızı Şartname Uygunluk Kontrolü ile deneyin.
3. Açık yarışmaları ve son başvuru tarihlerini yarışma takvimi ve tüm kategoriler sayfalarından takip edin.